หลายคนคงเคยเห็นคลิปเด็กตัวเล็ก ๆ บวกเลขห้าหลักสิบกว่าตัวเสร็จในไม่กี่วินาที ดูแล้วก็อดสงสัยไม่ได้ว่า “ลูกเราจะทำได้แบบนั้น
บ้างไหม?” ถ้ากำลังคิดแบบนี้อยู่ ขอบอกว่าพ่อแม่อีกหลายบ้านก็คิดเหมือนกัน
จินตคณิตเป็นคำที่ได้ยินกันบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ ในช่วงไม่กี่ปีมานี้ แต่พอจะส่งลูกเรียนจริง หลายคนกลับลังเล ไม่แน่ใจว่ามันคืออะไรกันแน่ คุ้มค่าเงินไหม เหมาะกับลูกเราหรือเปล่า บทความนี้จะพาไปไขข้อข้องใจตั้งแต่หลักการ ประโยชน์ ข้อจำกัด
ไปจนถึงอายุที่ควรเริ่มอ่านจบใน 5 นาที แล้วค่อยตัดสินใจกันอีกที
จินตคณิต คืออะไรกันแน่
คำว่า จินตคณิต คืออะไร พูดง่าย ๆ คือมาจากการเอา “จินตนาการ” มาผสมกับ “คณิตศาสตร์” หรือก็คือการคิดเลขโดยใช้ภาพในหัว
เป็นตัวช่วยในการคำนวน แต่ภาพที่ว่าไม่ใช่ภาพอะไรก็ได้ เพราะมันคือภาพของ ลูกคิด อุปกรณ์โบราณที่หลายคน
เคยเห็นตามร้านขายของเก่าหรือในหนังจีนกำลังภายใน เด็กที่เรียนจินตคณิตจะเริ่มจากการเล่นลูกคิดของจริงก่อน
หัดเลื่อนเม็ดบวกลบคูณหารจนคล่องมือ พอชำนาญถึงระดับหนึ่ง ครูก็จะเอาลูกคิดออกแล้วให้เด็กลองนึกภาพลูกคิดในหัวแทน
เมื่อฝึกซ้ำเข้า ๆ สมองก็จะจำภาพลูกคิดได้แม่นยำ พอเจอโจทย์ก็ “เลื่อนเม็ด” ในจินตนาการได้ทันทีโดยไม่ต้องใช้สูตรอะไรเลย
เด็กที่ฝึกถึงขั้นนี้จึงคิดเลขเร็วราวกับมีเครื่องคิดเลขอยู่ในหัว ทั้งที่มือเปล่า ๆ
จากลูกคิดญี่ปุ่นสู่ห้องเรียนเด็กไทย
จินตคณิตไม่ใช่เรื่องใหม่หรือแฟชั่นชั่วคราว ต้นทางมาจาก ลูกคิดญี่ปุ่นที่เรียกว่า “โซโรบัน” (Soroban) ซึ่งดัดแปลงมาจากลูกคิดจีนโบราณอีกที คนญี่ปุ่นใช้โซโรบันคิดเลขในชีวิตประจำวันมาเป็นร้อย ๆ ปี และยังบรรจุไว้ในหลักสูตรโรงเรียนด้วย
จุดเปลี่ยนเกิดขึ้นเมื่อมีคนคิดต่อยอดว่า ถ้าฝึกเด็กให้นึกภาพลูกคิดในหัวได้ ก็ไม่ต้องพกลูกคิดติดตัวอีกต่อไป แนวคิดนี้ค่อย ๆ พัฒนากลายเป็นหลักสูตรจินตคณิตและแพร่ไปทั่วเอเชีย ไม่ว่าจะเป็นเกาหลี ไต้หวัน สิงคโปร์ มาเลเซีย รวมถึงไทยที่เปิดสอนกันแทบทุกจังหวัด
จินตคณิตทำงานในสมองเด็กยังไง
หลายคนสงสัยว่าทำไมการนึกภาพลูกคิดถึงทำให้คิดเลขเร็วได้ขนาดนั้น คำตอบอยู่ที่วิธีทำงานของสมอง และแน่นอนว่า จินตคณิต
คือสิ่งที่ไม่ยากนัก เพราะเราสามารถที่จะเรียนรู้ได้อย่างเป็นธรรมชาติ
ปกติเวลาคนทั่วไปคิดเลข เช่น 47 + 38 สมองจะใช้ส่วนที่เกี่ยวกับ “ภาษา” เป็นหลัก คือเอาตัวเลขมาคิดเป็นคำพูดในหัว
“เจ็ดบวกแปดได้สิบห้า ทดหนึ่ง สี่บวกสามได้เจ็ด บวกหนึ่งเป็นแปด” กระบวนการนี้ช้าเพราะต้องแปลงตัวเลขเป็นคำ
คิดแล้วแปลงกลับเป็นตัวเลขอีกที
แต่เด็กที่ฝึกจินตคณิตจะใช้สมองคนละส่วน คือส่วนที่จัดการกับ “ภาพและพื้นที่” เด็กจะเห็นภาพลูกคิดในหัว
แล้วเลื่อนเม็ดตามที่ฝึกมาจนชิน คำตอบโผล่ออกมาทันทีโดยไม่ต้องผ่านการพูดในใจเลย
เหมือนการที่เราจำหน้าเพื่อนได้ทันทีที่เห็น ไม่ต้องนั่งบรรยายในใจว่า “คนนี้ตาโต จมูกโด่ง ปากบาง” สมองรู้เลยว่าใคร
เพราะมันจำเป็นภาพ เด็กที่ฝึกจินตคณิตจนชำนาญก็ “เห็น” คำตอบในหัวแบบเดียวกัน
ที่น่าสนใจคือ การฝึกแบบนี้ทำให้สมองทั้งสองซีกทำงานพร้อมกัน ซีกซ้ายดูแลเรื่องตัวเลขและตรรกะ ซีกขวาดูแลภาพและจินตนาการ พอใช้ทั้งสองซีกพร้อมกันบ่อย ๆ การเชื่อมโยงระหว่างสองซีกก็แข็งแรงขึ้น ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมเด็กที่เรียนจินตคณิต
ถึงมักได้ผลพลอยได้เรื่องสมาธิและความจำไปด้วย
จินตคณิตกับคณิตศาสตร์ที่โรงเรียน ต่างกันยังไง
พ่อแม่หลายคนเข้าใจว่าจินตคณิตคือเลขเสริมที่โรงเรียน ส่งลูกเรียนเพื่อให้เก่งเลขขึ้น แต่จริง ๆ แล้วทั้งสองอย่างทำหน้าที่คนละแบบ
ไม่ได้แทนกันได้
จินตคณิต เน้นความเร็วในการคำนวณ สิ่งที่ลูกได้คือทักษะบวกลบคูณหารในหัวให้เร็วและแม่น เป็นการฝึกสมองส่วนที่จัดการกับภาพ
และการคิดอัตโนมัติ คล้ายกับการฝึกพิมพ์ดีดสัมผัสที่ทำให้นิ้วขยับเองโดยไม่ต้องคิด
คณิตศาสตร์ที่โรงเรียน เน้นความเข้าใจและการแก้ปัญหา เด็กต้องเรียนรู้ว่าทำไม 1/2 ถึงเท่ากับ 0.5 ทำไมสามเหลี่ยมสองรูปนี้คล้ายกัน หรือจะแก้สมการสองตัวแปรยังไง สิ่งเหล่านี้ใช้การคิดเป็นเหตุเป็นผล วิเคราะห์ และเชื่อมโยงความรู้ ไม่ใช่แค่คิดเลขเร็ว
ลองนึกภาพแบบนี้ จินตคณิตเหมือนการฝึกให้นักวิ่งวิ่งเร็ว ส่วนคณิตศาสตร์ที่โรงเรียนเหมือนการสอนให้นักวิ่งรู้เส้นทาง
รู้ว่าควรวิ่งไปทางไหน ตอนไหนควรเร่ง ตอนไหนควรชะลอ ถ้าวิ่งเร็วแต่หลงทาง ก็ไปไม่ถึงเส้นชัย ในทางกลับกัน ถ้ารู้ทางแต่วิ่งช้า
ก็เสียเวลาเปล่า
นี่คือเหตุผลว่าทำไมเด็กที่เก่งจินตคณิตบางคนถึงทำข้อสอบเลขโรงเรียนได้ไม่ดีเท่าที่คาด เพราะข้อสอบสมัยนี้เน้นโจทย์ปัญหา
ที่ต้องอ่านทำความเข้าใจ คิดเป็นขั้นตอน แล้วเลือกวิธีที่เหมาะสม การคิดเลขเร็วช่วยได้แค่ขั้นตอนสุดท้ายของการแก้โจทย์เท่านั้น
ทางที่ดีคือ ใช้สองอย่างนี้ควบคู่กัน จินตคณิตช่วยให้ลูกไม่ต้องเสียเวลากับการคำนวณพื้นฐาน เหลือสมองไว้ใช้คิดวิเคราะห์โจทย์เต็มที่ ส่วนคณิตศาสตร์ที่โรงเรียนสอนวิธีคิด สอนการมองปัญหา ซึ่งจินตคณิตให้ไม่ได้
ถ้าจะส่งลูกเรียนจินตคณิต ควรมองว่าเป็นการเสริมทักษะด้านความเร็ว ไม่ใช่ทางลัดที่จะข้ามการเรียนเลขที่โรงเรียนไปได้
เรียนจินตคณิตแล้วลูกได้อะไรบ้าง
คราวนี้มาดูกันว่าเด็กที่เรียนได้อะไรกลับบ้านบ้าง
- คิดเลขในใจเร็วและแม่นขึ้น ข้อนี้เห็นผลชัดที่สุด
เด็กที่เรียนจริงจังจะบวกลบเลขสองสามหลักในหัวได้คล่องโดยไม่ต้องนับนิ้ว เวลาทำข้อสอบเลขในโรงเรียนก็ทำเสร็จเร็วกว่าเพื่อน เหลือเวลาทบทวนได้สบาย ๆ - สมาธิดีขึ้น การจะเห็นภาพลูกคิดในหัวให้ชัด
เด็กต้องตั้งใจฟังโจทย์ จดจำตัวเลข
และคำนวณไปพร้อม ๆ กัน ฝึกบ่อย ๆ สมาธิก็ดีขึ้นเอง
พ่อแม่หลายคนสังเกตว่าลูกอยู่กับการบ้านได้นานขึ้น
ไม่ลุกไปลุกมาเหมือนเมื่อก่อน
- ความจำดีขึ้น ตอนคิดเลข เด็กต้องจำตัวเลขที่ได้ยิน
และเก็บภาพลูกคิดในหัวไปพร้อมกัน เป็นการบริหารสมอง
ส่วนความจำตลอดเวลา ทักษะนี้เอาไปใช้ได้กับทุกวิชา
ไม่ใช่แค่เลข - มั่นใจในตัวเองมากขึ้น ข้อนี้เป็นของแถมที่หลายคนนึกไม่ถึง พอเด็กบวกเลขในหัวได้เร็วกว่าเพื่อน ก็เริ่มภูมิใจในตัวเอง ความมั่นใจตรงนี้ลามไปวิชาอื่นด้วย กล้าตอบ
กล้าถาม กล้าลองทำสิ่งใหม่
ข้อจำกัดที่ไม่ค่อยมีคนพูดถึง
แม้ว่าการฝึกแบบนี้จะเป็นสิ่งที่ดีแต่ก็มีเรื่องที่พ่อแม่ควรรู้ไว้ก่อนไม่ว่าจะเป็น “จินตคณิตช่วยเรื่องคิดเลขเร็ว แต่ไม่ได้ทำให้ลูกเก่งคณิตศาสตร์ทุกแขนง” เลขในระดับสูงขึ้นไป เช่น พีชคณิต เรขาคณิต ตรีโกณ หรือแคลคูลัส ใช้ทักษะคนละแบบกับการคิดเลขในใจ เด็กที่เก่งจินตคณิตอาจคำนวณเร็ว แต่ก็ยังต้องเรียนรู้การวิเคราะห์โจทย์ การพิสูจน์ และการคิดเป็นเหตุเป็นผลเพิ่มอยู่ดี
อีกข้อคือ ทักษะนี้ต้องฝึกสม่ำเสมอ ใครหยุดไปนาน ทักษะก็หายเร็วเหมือนคนเลิกซ้อมกีฬา ถ้าตัดสินใจให้ลูกเรียน ก็ต้องเตรียมใจส่งต่อเนื่องอย่างน้อยปีถึงสองปี ส่งเรียนแค่สองสามเดือนแล้วหวังให้ลูกกลายเป็นอัจฉริยะ ไม่เกิดขึ้นแน่นอน
ที่สำคัญที่สุดคือ จินตคณิตไม่ได้เหมาะกับเด็กทุกคน เด็กบางคนชอบมาก สนุกกับการเลื่อนเม็ดลูกคิด ส่วนเด็กบางคนรู้สึกเบื่อ ทนนั่งฝึกซ้ำ ๆ ไม่ไหว ถ้าฝืนส่งทั้งที่ลูกไม่อิน นอกจากจะไม่ได้ผลแล้ว อาจทำให้ลูกเกลียดวิชาเลขไปเลยก็ได้
เริ่มเรียนตอนไหนถึงจะเห็นผลดีที่สุด
ช่วงอายุที่ครูสอนจินตคณิตส่วนใหญ่แนะนำคือ 4-12 ปี
เพราะสมองเด็กในวัยนี้รับภาพและจำรูปแบบได้ไวเป็นพิเศษ
- 4-6 ปี เริ่มจากการนับและทำความรู้จักลูกคิด เน้นความสนุกเป็นหลัก ยังไม่ต้องเร่งผลลัพธ์
- 7-9 ปี ช่วงทองของการเรียน เด็กจะคิดเลขในหัวได้คล่องที่สุดในวัยนี้
- 10-12 ปี ยังเรียนได้ผลดี แต่ต้องตั้งใจมากกว่าเด็กเล็ก เพราะสมองเริ่มถนัดคิดเป็นเหตุเป็นผลมากกว่าจำภาพ
หลังอายุ 12 ปีไปแล้วยังเรียนได้ แต่ผลที่ออกมาอาจไม่หวือหวาเท่าเริ่มตั้งแต่เด็ก ใครคิดจะให้ลูกเรียน เริ่มเร็วได้เปรียบกว่า
สรุป : สำหรับพ่อแม่ที่ยังลังเลในการตัดสินใจให้ลูกเรียนจินตคณิต
เรียกได้ว่า จินตคณิต อาจเหมาะกับเด็กที่นั่งนิ่งได้ ชอบความท้าทาย และครอบครัวพร้อมส่งเสริมต่อเนื่อง ส่วนเด็กที่ยังอยู่ไม่นิ่งหรือไม่ค่อยอินกับตัวเลข ก็อาจลองหาวิธีปูพื้นแบบอื่นก่อน เช่น เกมเลข บอร์ดเกม แล้วค่อยกลับมาดูเรื่องจินตคณิตอีกที
อย่าหลงเชื่อคำโฆษณาที่บอกว่าจินตคณิตจะเปลี่ยนลูกให้เป็นอัจฉริยะ เพราะมันเป็นแค่เครื่องมือฝึกสมองชิ้นหนึ่งที่ใช้ได้ดีกับเด็กบางคนเท่านั้น ส่วนเด็กที่เรียนแล้วได้ผลคือเด็กที่เรียนเพราะสนุก ไม่ใช่เพราะถูกจับยัด
ก่อนสมัครคอร์สยาว ลองพาลูกไปทดลองเรียนสักหนึ่งสองครั้งก่อน แล้วสังเกตดูสีหน้าลูก ดูบรรยากาศห้องเรียน ดูสไตล์การสอน
ของครู ถ้าทุกอย่างลงตัว ค่อยตัดสินใจสมัครยาวจะได้คุ้มทั้งเงินและเวลาที่ลงทุนไป
หากต้องการคำแนะนำเพิ่มเติมเรื่องการเลือกครูสอนจินตคณิตที่เหมาะกับลูก หรืออยากปรึกษาเรื่องการวางแผนการเรียน
ของลูกในระยะยาว ทีมงาน tutorpluslive ของเรายินดีให้คำปรึกษา เพื่อให้คุณตัดสินใจได้อย่างมั่นใจที่สุด