ทำไมคันจิถึงมีหลายเสียงอ่าน? เข้าใจ On-yomi กับ Kun-yomi แบบง่าย ๆ

การเริ่มต้นเรียนภาษาญี่ปุ่นมักสะดุดกับเรื่องเดียวกัน นั่นคือการต้องมานั่งเปิดพจนานุกรมเพื่อค้นหาวิธีอ่านคันจิสักตัว

แต่กลับเจอเสียงอ่านเรียงกันมา 4-5 แบบจนไม่รู้จะเลือกใช้ตัวไหนดี ความรู้สึกงงและเริ่มท้อแบบนี้เป็นเรื่องปกติมาก

สำหรับผู้เรียนหน้าใหม่ และไม่ได้แปลว่าใครเรียนไม่เก่งเสมอไป เพราะแท้จริงแล้วเสียงอ่านที่ดูวุ่นวายเหล่านั้นล้วนมีที่มา

และมีเหตุผลรองรับอยู่ทั้งหมด

โดยในบทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจตั้งแต่ต้นว่าทำไมคันจิเพียงตัวเดียวถึงมีเสียงอ่านได้หลายแบบ

พร้อมแนะนำวิธีสังเกตและเดาเสียงอ่านที่นำไปใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน เมื่ออ่านจบจะมองเห็นภาพรวมชัดขึ้น

เลิกกลัวตารางเสียงอ่านยาว ๆ ในพจนานุกรม และรู้ว่าควรโฟกัสตรงจุดไหนเพื่อให้เรียนได้เร็วขึ้นและสนุกกว่าเดิม

On-yomi และ Kun-yomi คืออะไร รู้จัก 2 เสียงอ่านหลักของคันจิ
ที่ต้องรู้จัก

ก่อนจะไปถึงคำถามที่ว่าทำไมคันจิถึงมีหลายเสียง ต้องทำความรู้จักกับ 2 สิ่งนี้ก่อน นั่นคือ On-yomi และ Kun-yomi
ซึ่งเป็นระบบเสียงอ่าน 2 แบบที่อยู่คู่กับคันจิแทบทุกตัว การแยกสองอย่างนี้ออกจากกันให้ได้

คือก้าวแรกที่ทำให้เรื่องเสียงอ่านเริ่มมีระเบียบและเข้าใจง่ายขึ้นทันที

พูดให้เห็นภาพง่ายที่สุด On-yomi เปรียบเหมือนเสียงที่ญี่ปุ่นหยิบยืมมาจากเพื่อนบ้าน ส่วน Kun-yomi คือเสียงที่ญี่ปุ่น

มีอยู่ในบ้านของตัวเองอยู่ก่อนแล้ว เมื่อสองสิ่งนี้มาเจอกันบนตัวอักษรเดียว จึงกลายเป็นที่มาของเสียงอ่านหลายแบบ

ที่เราเห็นกันในทุกวันนี้

หลายคนอาจสงสัยว่าทำไมต้องรู้จักความต่างของสองเสียงนี้ด้วย คำตอบคือมันเปรียบเสมือนกุญแจที่ช่วยให้เดาเสียงอ่านได้เร็วขึ้นมาก เมื่อรู้ว่าคันจิตัวหนึ่งกำลังทำหน้าที่แบบไหนอยู่ในประโยค ก็จะพอคาดเดาได้ทันทีว่าควรหยิบเสียง On หรือเสียง Kun มาใช้

ซึ่งเป็นทักษะที่จะติดตัวไปตลอดเส้นทางการเรียนภาษาญี่ปุ่น

เกร็ดเล็ก ๆ ที่ช่วยได้มากเวลาเปิดพจนานุกรม คือโดยธรรมเนียมแล้วเสียง On-yomi มักถูกเขียนกำกับด้วยตัวคาตาคานะ

ส่วนเสียง Kun-yomi จะเขียนด้วยฮิรางานะ เพียงสังเกตชนิดของตัวอักษรที่กำกับอยู่ ก็พอเดาได้ทันทีว่ากำลังดูเสียงอ่านแบบไหน

โดยไม่ต้องท่องจำให้ยุ่งยาก

ทำไมคันจิตัวเดียวถึงมีเสียงอ่านได้หลายแบบ

รากของเรื่องทั้งหมดย้อนกลับไปได้ไกลถึงช่วงที่ญี่ปุ่นยังไม่มีตัวอักษรเป็นของตนเอง ในเวลานั้นญี่ปุ่นมีเพียงภาษาพูด

แต่ยังไม่มีระบบการเขียนใด ๆ เมื่อได้รับตัวอักษรจีนเข้ามาผ่านการติดต่อทางวัฒนธรรมและศาสนา

จึงเกิดทางเลือกสองทางขึ้นพร้อมกันในการนำมาใช้

ทางแรกคือรับเอาเสียงอ่านแบบจีนติดมาด้วย ซึ่งกลายเป็นรากของ On-yomi ส่วนอีกทางคือนำตัวอักษรจีนไปจับคู่กับคำญี่ปุ่นเดิม

ที่มีความหมายตรงกัน แล้วอ่านออกเสียงตามภาษาพูดของตนเอง จนกลายเป็นรากของ Kun-yomi ด้วยเหตุนี้คันจิเพียงหนึ่งตัว

จึงแบกเสียงอ่านอย่างน้อยสองสายมาตั้งแต่ต้น

คำถามต่อมาคือแล้วทำไมบางตัวถึงมีเสียง On-yomi มากกว่าหนึ่งเสียงอีก คำตอบซ่อนอยู่ที่ช่วงเวลาของการยืม

เพราะญี่ปุ่นไม่ได้รับตัวอักษรจีนมาในคราวเดียว แต่ทยอยรับเข้ามาหลายระลอกในต่างยุคสมัยและต่างภูมิภาคของจีน

แต่ละระลอกก็พาสำเนียงที่แตกต่างกันติดมาด้วย

ไม่จำเป็นต้องจำชื่อยุคเหล่านี้ให้ขึ้นใจแต่อย่างใด เพียงเข้าใจภาพรวมว่าเสียงอ่านหลายแบบของคันจิไม่ได้เกิดจากความสับสน

หรือความมั่ว แต่เป็นร่องรอยทางประวัติศาสตร์ที่สะสมทับกันมายาวนานนับพันปี เมื่อมองด้วยมุมมองนี้แล้ว ตัวอักษรที่เคยดูยุ่งเหยิง

ก็จะเริ่มมีเรื่องราวและมีเหตุผลขึ้นมาทันที

วิธีคาดเดาว่าคันจิตัวไหนอ่าน On หรือ Kun แบบใช้ได้จริง

มาถึงส่วนที่หลายคนรอคอยมากที่สุด นั่นคือเมื่อเราเจอคันจิในประโยคจริง จะรู้ได้อย่างไรว่าควรอ่านด้วยเสียง On หรือเสียง Kun

แม้จะไม่มีกฎที่ถูกต้องแบบ 100% แต่ก็มีแนวโน้มที่สังเกตได้และช่วยให้เดาถูกได้เป็นส่วนใหญ่ โดยขอแนะนำ 3 ข้อสังเกตหลักที่จำง่ายและนำไปใช้ได้จริงในชีวิตประจำวัน

1. คันจิที่อยู่ตัวเดียวโดด ๆ มักอ่านด้วยเสียง Kun

เมื่อคันจิยืนอยู่ลำพังโดยไม่มีตัวอื่นมาต่อ มันมักทำหน้าที่เป็นคำนามที่สื่อความหมายในตัวเอง กรณีแบบนี้ส่วนใหญ่จะอ่านด้วยเสียง Kun ตัวอย่างเช่นอักษร 山 เมื่ออยู่ตัวเดียวอ่านว่า ยามะ แปลว่าภูเขา หรืออักษร 水 เมื่ออยู่ตัวเดียวอ่านว่า มิซุ แปลว่าน้ำ เหตุผลก็เข้ากันได้ดีกับที่อธิบายไปก่อนหน้า เพราะเสียง Kun คือเสียงญี่ปุ่นดั้งเดิมที่ผูกกับความหมายโดยตรงนั่นเอง

2. คันจิตั้งแต่สองตัวประกอบกันเป็นคำ มักอ่านด้วยเสียง On

คำที่เกิดจากคันจิตั้งแต่ 2 ตัวขึ้นไปมาต่อกัน ภาษาญี่ปุ่นเรียกว่าจุกุโกะ คำในกลุ่มนี้ส่วนใหญ่จะอ่านด้วยเสียง On ทั้งชุด

เพราะเป็นคำที่รับแนวคิดมาจากภาษาจีนพร้อมกับตัวอักษร ตัวอย่างที่เห็นชัดคือคำว่า 富士山 อ่านว่า ฟูจิซัง โดยอักษร 山 ในที่นี้

เปลี่ยนจากยามะมาเป็นซังตามเสียง On หรือคำว่า 水曜日 ที่แปลว่าวันพุธ อ่านว่า ซุยโยบิ ซึ่งอักษร 水 ก็เปลี่ยนจากมิซุมาเป็นซุย

เช่นเดียวกัน

3. คันจิที่มีฮิรางานะต่อท้าย มักอ่านด้วยเสียง Kun

ฮิรางานะที่ตามหลังคันจิมีชื่อเรียกว่าโอคุริงานะ มักพบในคำกริยาและคำคุณศัพท์ โดยคันจิที่มีหางฮิรางานะต่อท้ายแบบนี้ส่วนใหญ่

จะอ่านด้วยเสียง Kun ตัวอย่างเช่นคำว่า 食べる อ่านว่า ทาเบรุ แปลว่ากิน หรือคำว่า 高い อ่านว่า ทาไก แปลว่าสูงหรือแพง

จะสังเกตได้ว่าตัวคันจินำหน้าออกเสียงแบบญี่ปุ่น แล้วปล่อยให้ฮิรางานะที่ตามมาทำหน้าที่ผันรูปของคำ

สิ่งสำคัญที่ต้องย้ำให้ชัดคือทั้ง 3 ข้อนี้เป็นเพียงแนวโน้ม ไม่ใช่กฎเหล็กที่ถูกต้องเสมอไป ภาษาญี่ปุ่นยังมีคำที่อ่านสลับหรือผสมเสียงกันอยู่ไม่น้อย บางคำประสมกลับเลือกใช้เสียง Kun และบางคันจิที่อยู่ตัวเดียวกลับอ่านด้วยเสียง On การรู้แนวโน้มเหล่านี้ไว้

จะช่วยให้เดาถูกในภาพรวม ส่วนข้อยกเว้นที่เหลือจะค่อย ๆ จำได้เองเมื่อเจอคำศัพท์บ่อยขึ้นตามธรรมชาติ

รวมตัวอย่างคันจิยอดฮิตที่มีทั้งเสียง On และ Kun

เพื่อให้เห็นภาพรวมชัดเจนมากยิ่งขึ้น ลองมาดูคันจิพื้นฐานที่ผู้เรียนพบเจอบ่อยและมีทั้งสองเสียงอ่านอยู่ในตัวเดียวกัน

ตารางด้านล่างจะช่วยแสดงให้เห็นว่าเสียงไหนใช้ในตอนไหน โดยเลือกคำศัพท์ที่ใช้จริงมาประกอบ

เพื่อให้จำได้ง่ายกว่าการนั่งท่องเสียงอ่านแบบลอย ๆ

จะเห็นได้ว่าคันจิตัวเดียวกันสามารถเปลี่ยนเสียงไปตามบริบทที่มันเข้าไปอยู่ ยกตัวอย่างอักษร 人 เมื่ออยู่ตัวเดียวอ่านว่าฮิโตะแปลว่าคน แต่พอไปอยู่ในคำว่า 日本人 ที่แปลว่าคนญี่ปุ่น กลับเปลี่ยนไปใช้เสียง On เป็นจินแทน นี่คือหลักฐานชัดเจนว่าเสียงอ่านของคันจิ

ไม่ได้ตายตัว แต่ยืดหยุ่นเปลี่ยนไปตามคำ หรือรูปประโยคที่มันเข้าไปประกอบอยู่ด้วยเสมอ

อีกตัวอย่างที่น่าสนใจเป็นพิเศษคืออักษร 生 ซึ่งขึ้นชื่อว่าเป็นคันจิที่มีเสียงอ่านมากที่สุดตัวหนึ่ง ครอบคลุมทั้งเสียงที่แปลว่าเกิด

มีชีวิต ดิบ และสด รวมกันแล้วมากเกินสิบเสียง แต่ไม่ต้องตกใจไป เพราะในการใช้งานจริงจะได้พบเพียงไม่กี่เสียงที่ใช้บ่อยเท่านั้น

ที่เหลือเป็นเสียงเฉพาะทางที่นาน ๆ จะเจอสักครั้ง

จำเป็นต้องท่องเสียงอ่านคันจิทุกเสียงไหม

คำถามนี้อาจเป็นสิ่งที่สร้างความกดดันให้ผู้เรียนภาษาญี่ปุ่นมากที่สุด และคำตอบที่ตรงไปตรงมาที่สุดคือไม่จำเป็นเลย

การนั่งท่องเสียงอ่านทุกเสียงของคันจิแต่ละตัวแบบแยกเดี่ยว นอกจากจะเหนื่อยและกินเวลาเกินไปแล้ว

ยังลืมง่ายและแทบไม่ได้ใช้จริงด้วย เพราะโดยธรรมชาติสมองของคนเราจดจำสิ่งที่ไม่มีบริบทได้ไม่ดีนัก

วิธีที่ได้ผลกว่าและเป็นธรรมชาติกว่าคือการจดจำเสียงอ่านผ่านคำศัพท์ที่ได้ใช้จริง แทนที่จะท่องว่าอักษร 水 อ่านได้กี่เสียง

ให้จำไปเลยว่า 水 ตัวเดียวคือมิซุแปลว่าน้ำ และ 水曜日 คือซุยโยบิที่แปลว่าวันพุธ เมื่อจดจำเป็นคำ ๆ แล้วลองนำไปใช้พูดจริงบ้าง

ในชีวิตประจำวัน เสียงอ่านที่ถูกต้องจะติดตามมาเองพร้อมกับความหมายและบริบทการใช้งาน

เมื่อเปลี่ยนมุมมองจากการนั่งท่องจำมาเป็นการค่อย ๆ สะสมคำศัพท์ทีละคำมาลองใช้พูดหรืออ่านจริง เรื่องเสียงอ่านของคันจิ

ที่เคยดูน่ากลัวก็จะค่อย ๆ กลายเป็นเรื่องที่จัดการได้ และผู้เรียนก็จะพบว่า เมื่อผ่านจุดนี้ไปได้ ความมั่นใจในการอ่านภาษาญี่ปุ่นก็เพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

บทสรุป

เรื่องเสียงอ่านของคันจิที่ดูซับซ้อนในตอนแรก แท้จริงแล้วตั้งอยู่บนหลักการที่เข้าใจได้ไม่ยากเลย ทั้งหมดสรุปได้เป็นสามใจความสำคัญ คือเสียงอ่านหลายแบบล้วนมีที่มาทางประวัติศาสตร์จากการยืมตัวอักษรจีนหลายยุคหลายสมัย มีแนวโน้มให้สังเกตและเดาได้ว่าเมื่อไร

ควรอ่านด้วยเสียง On และเมื่อไรควรอ่านด้วยเสียง Kun และที่สำคัญที่สุดคือไม่จำเป็นต้องท่องทุกเสียง เพียงเรียนรู้ผ่านคำศัพท์

ที่ใช้จริงก็เพียงพอแล้ว

สำหรับใครที่อยากมีคนคอยช่วยไกด์ให้อ่านคันจิได้คล่องและมั่นใจเร็วขึ้น การเรียนกับติวเตอร์ที่คอยอธิบายและปรับจังหวะ

ให้เหมาะกับตัวเรา ก็ถือเป็นตัวช่วยที่ประหยัดเวลาได้มากทีเดียว หากสนใจ สามารถทดลองเรียนหรือสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม

กับทาง Tutorplus ได้เลย